Βιβλιογραφικές αναφορές

Παραπομπές σε βιβλία

Γεωργογιάννης, Π. (1999), Θέματα Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Αθήνα: Gutenberg.

Παραπομπές σε μεταφρασμένα βιβλία

Bernstein, B. (1989), Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, (μτφρ.) Ι. Σολομών. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Παραπομπές σε άρθρα και περιοδικά

Μήτσης, Ν. (2002), Η δεξιότητα της ομιλίας υπό το πρίσμα της επικοινωνιακής προσέγγισης της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση – Ελληνικά ως Δεύτερη ή Ξένη Γλώσσα, τόμ. 2, σ.σ. 4-10.

Παραπομπές σε κεφάλαια βιβλίων

Μάρκου, Γ. (1997), Σχολική και κοινωνική (επαν)ένταξη παλιννοστούντων μαθητών: η σκοπιά των γονέων. Στο: Ε. Σκούρτου (επιμ.), Θέματα Διγλωσσίας και Εκπαίδευσης. Αθήνα: Νήσος, σ.σ. 103-137.

Παραπομπές σε πρακτικά συνεδρίων

Γαλάνης, Γ. & Πρεντουλή, Δ. (2002), Αλβανόφωνοι δάσκαλοι μέσα σε ελληνικές τάξεις. Πρόκληση ή αναγκαιότητα για την ελληνική κοινωνία;. Στο: Π. Γεωργογιάννης (επιμ.) (2002), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση – Ελληνικά ως

Δεύτερη ή Ξένη γλώσσα, τόμ. ΙΙ, Πρακτικά 4ου Διεθνούς Συνεδρίου (Πάτρα 28 Ιουνίου-1 Ιουλίου 2001). Πάτρα, σ.σ. 44-62.

Παραπομπές σε ιστοσελίδες

Cornes, A., Intercultural Empathy. Στο: http://www.global-excellence.com/getfile.php?g=40 (προσπελάστηκε στις 5/1/2009)

Παραπομπές σε κομμάτια CD/DVD κτλ.

W.A.S.P. (1992), The Idol, The Crimson Idol. England: Parlophone.

Παραπομπές σε «you tube»: Coulter, J. (Songwriter & Performer). (2006). Code Monkey [music video]. http://www.youtube.com/watch?v=v4Wy7gRGgeA (προσπελάστηκε στις 11/11/2011)

• Μην ξεχνάτε: χωρίζουμε πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές καθώς και βιβλιογραφία στα ελληνικά και στα αγγλικά:
• Πρωτογενείς πηγές παρουσιάζουν πληροφορίες ή δεδομένα, και περιλαμβάνουν αρχαιολογικά ευρήματα, φωτογραφίες, ιστορικά ντοκουμέντα όπως ημερολόγια, απογραφές, δημόσια έγγραφα ή συνεντεύξεις, αποτελέσματα ερευνών, αρχεία μελετών. (CD, DVD, βιβλία)

• Δευτερογενείς πηγές παρουσιάζουν γενικεύσεις, αναλύσεις, συνθέσεις, ερμηνείες ή εκτιμήσεις δεδομένων ή πληροφοριών. (Άρθρο για ένα CD, DVD, βιβλίο).

Δείτε μια εργασία προηγούμενων μαθητών για να πάρετε μια ιδέα για το πώς πρέπει να είναι αυτό που θα γράψετε

ΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΠΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΣΤΙΧΟΥΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2^Ο  ΜΙΣΟ ΤΟΥ 20^ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΔΟΜΗ

Classic rock at heart, also I have another side called alternative.

My characteristics are rock n’ roll. Folk is when I have something to say and rap is when I have a lot to say.

My happiness shines through pop. I laugh through country, I cry through the blues and I dance through hip hop.

Techno-my craziness

R&B-my love life

Classical-my relaxation

Metal-my anger

Reggae-my spirituality

Jazz –my superficiality.

Punk is my rebellious self, which sprung through my deep dark secrets in heavy metal.

Acoustic is when I’m best heard, soft rock is when I’m best known.

My confusion is trance, my actions are disco…

I am the music

user  jbantad (2006)  

(http://www.boardofwisdom.com/mailquote.asp?msgid=103830)

Η μουσική πάντα έπαιζε σπουδαίο ρόλο στη ζωή των ανθρώπων. Από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια, οι άνθρωποι κατέφευγαν στην επαναλαμβανόμενη παραγωγή ήχων, όπως μουγκριτών και κραυγών προκειμένου να επικοινωνήσουν. Η ιστορία, λοιπόν, της  μουσικής συμβαδίζει με την ιστορία της γλώσσας που θεωρείται το ισχυρότερο όπλο του ανθρώπινου είδους. Λογικό είναι, συνεπώς, τα δύο αυτά εργαλεία έκφρασης του ανθρώπου να μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά. Η ισχύς της γλώσσας χρησιμοποιείται είτε θετικά, π.χ. για την ανάπτυξη της διπλωματίας, είτε αρνητικά, π.χ. σε περιπτώσεις λεκτικής βίας. Αντίστοιχα, η μουσική μπορεί να δημιουργεί όμορφα συναισθήματα ή  να λειτουργεί ως μέσο προπαγάνδας. Επιπλέον, η γλώσσα, η ελευθερία του λόγου και της άποψης είναι, όπως υποστήριξαν και οι διαφωτιστές, ένα απαραβίαστο δικαίωμα. Ένα δικαίωμα που ακόμη κι αν δεν έχεις τίποτα άλλο, ακόμα κι αν είσαι αγράμματος, είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί να στο στερήσει. Το ίδιο και η μουσική έκφραση. Εκτός αυτού, η γλώσσα, όπως και η μουσική, είναι τρόπος επικοινωνίας και συνδέεται με την εθνική κληρονομιά και την ιστορία ενός λαού. Όμως, «καθώς ο έναρθρος λόγος ως ηχητικό μέσο δεν δύναται να αποδώσει το φάσμα των αποχρώσεων των κειμενικών, προσωπικών ανθρώπινων σκέψεων και συναισθημάτων ο άνθρωπος ανέπτυξε ένα νέο ηχητικό μέσο έκφρασης:

τον Μουσικό Λόγο» (Wikipedia, 2012)

(http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE). Έτσι, η γλώσσα αξιοποιείται στους στίχους τραγουδιών, εκφράζει προβληματισμούς, καταστάσεις και  γεγονότα και μεταφέρει μηνύματα με έναν τρόπο πιο προσβάσιμο στους απλούς ανθρώπους αποτυπώνοντας συναισθήματα και σκέψεις που μοιράζονται μεταξύ τους και με το στιχουργό ένα τεράστιο πλήθος ακροατών.

            Στη παρούσα ερευνητική εργασία έγινε προσπάθεια να ερευνηθούν οι προβληματισμοί που κυριαρχούν στους στίχους των τραγουδιών διαφορετικών ειδών μουσικής από τα μέσα του 20^ού αιώνα μέχρι σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο, γίνεται περιγραφή της διαδικασίας της έρευνας που ακολουθήθηκε, των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν και των τεχνημάτων που ανέκυψαν. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα ευρύματα της προαναφερθείσας έρευνας και, τέλος,  συζητιούνται διάφορα ερωτήματα στη δημιουργία των οποίων αυτή οδήγησε.

 1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Στην αρχή της ερευνητικής διαδικασίας, η ολομέλεια των συμμετεχόντων χωρίστηκε σε ομάδες ανάλογα με το είδος και τη χρονική περίοδο των τραγουδιών που τις ενδιέφερε. Προέκυψαν οι εξής τέσσερις ομάδες: Η ομάδα «Άγιος Φανούριος» αναζήτησε τραγούδια από τις δεκαετίες του ’50 μέχρι σήμερα επικεντρώνοντας στα είδη low bap, reggae, έντεχνο και ποπ. Η ομάδα «ΖΑΜ» (ζουν ανάμεσα μας) ήταν υπεύθυνη για τα είδη μουσικής metal, punk, industrial και hard rock. Η ομάδα «Μ.Α.Τ» (Μπάμπης.Ασημίνα.Τάκης) επέλεξε τα είδη rock, pop και blues. Η ομάδα «Πυγολαμπίδες» ασχολήθηκε με τα ρεμπέτικα και τα ελληνικά λαϊκά τραγούδια, αλλά και με τα είδη rap και hip-hop.

Αφού πραγματοποιήθηκε συζήτηση και καταγραφή διαφόρων προβληματισμών που απασχολούν το σύγχρονο άνθρωπο με τη μέθοδο του καταιγισμού ιδεών, κάθε ομάδα αναζήτησε στο διαδίκτυο ή σε προσωπικές συλλογές τραγούδια των οποίων οι στίχοι να αντανακλούν τους παραπάνω προβληματισμούς. Γνωρίζοντας τους προβληματισμούς της συγκεκριμμένης χρονικής περιόδου (2^ο μισό του εικοστού αιώνα μέχρι σήμερα) γίνεται σε μεγαλύτερο βάθος κατανοητή η κοινωνία της εποχής μας καθώς και οι ανησυχίες των ανθρώπων τις οποίες οι καλλιτέχνες κυρίως οι μουσικοί εξέφρασαν με τη μουσική τους. Οι στίχοι κάθε τραγουδιού καταγράφουν τα γεγονόντα που σημάδεψαν την εποχή και μας μεταφέρουν τις εντυπώσεις και τις ιδέες τους.

Οι ομάδες κατέγραψαν τον ερμηνευτή, το στιχουργό, το συνθέτη και τη χρονολογία κυκλοφορίας κάθε τραγουδιού και αργότερα συγκέντρωσαν όλα τα τραγούδια που είχαν βρει, δημιούργησαν ένα excel και καταχώρισαν τα κομμάτια. Η κατηγοριοποίηση έγινε με τα παρακάτω κριτήρια :

1.ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ (σε ποια δεκαετια ανήκει το τραγούδι προς επεξεργασία)ουμε﷽﷽﷽﷽﷽τα κατηγοριοποιησεντρά΄μ﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽γαστει διμιουργήσαμε έ

2.ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (σε τι αναφέρεται, π.χ μετανάστευση)

3. ΕΙΔΟΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΑΝΗΚΟΥΝ (π.χ. “rock”)

Το excel αυτό αναρτήθηκε, έπειτα, στο blog που έφτιαξαν: http://project-on-the-content-of-song-lyrics.blogspot.com/. Κάποια χαρακτηριστικά τραγούδια είναι: το “justice for all” των Metallica με θέμα τη δικαιοσύνη , το “civil war” των guns n’ roses με θέμα τον πόλεμο, το “sad but true” των Metallica με θέμα τη καθημερινότητα, το “no good” των Pantera που μιλά για το ρατσισμό,  το “immigrant song” των Led Zeppelin με θέμα τη μετανάστευση, το “chainsaw Charlie” των WASP για τη μουσική βιομηχανία, το “critical mass” των Nuclear Assault για το περιβάλλον και το “TV crimes” των Βlack Sabbath για την ανεξαρτησία και την τεχνολογία.

Στη συνέχεια, κάθε ομάδα συνέθεσε ένα τραγούδι που αποτελούνταν από τους στίχους άλλων τραγουδιών (βλ. παράρτημα). Με τον τρόπο αυτό τα μέλη της ομάδας εμβάθυναν στους στίχους διαφόρων τραγουδιών δημιουργώντας παράλληλα ένα τέχνημα, προϊόν προσωπικής τους έμπνευσης και συνεργασίας.

Το επόμενο βήμα ήταν να καταρτηθούν και να μοιρασθούν ερωτηματολόγια (βλ. παράρτημα) σε διάφορες ηλικίες αλλά κυρίως σε άτομα της ηλικίας των μελών των ομάδων (έφηβους) με σκοπό να διερευνηθεί ποιο είδος μουσικής κυριαρχεί στις μέρες μας, ποιο ρόλο παίζουν για τον ακροατή οι στίχοι των τραγουδιών και να μελετηθούν στατιστικά οι μουσικές προτιμήσεις, κυρίως των νέων, της δεκαετίας μας. Η υπεύθυνη ομάδα για την επεξεργασία των ερωτηματολογίων κατέγραψε τα αποτελέσματα για να διεξάγει στατιστική έρευνα ως προς τα παρακάτω ερωτήματα:

1.Ποιο μουσικό είδος κυριαρχεί;

2. Τι είναι πιο σημαντικό, οι στίχοι ή η μουσική;

3. Ποιας δεκαετίας μουσική είναι η πιο δημοφιλής;

4.Τα τραγούδια που γνωρίζουν οι περισσότεροι σε τι θεματικούς άξονες κυμαίνονται;

5. Υπάρχουν στίχοι που  να τους εκφράζουν απόλυτα και,αν ναι, ποιοι;

6. Τα τραγούδια που επιλέγουν να ακούσουν οι ακροατές είναι αυτά που εκφράζουν κάποιους προβληματισμούς ή αυτά που τους φτιάχνουν το κέφι;

7. Γιατί η νεολαία είναι προκατειλημένη απέναντι στα τραγούδια που ανήκουν σε παλαιότερες δεκαετίες;

8. Επηρεάζει η διάθεσή μας τα τραγούδια που επιλέγουμε να ακούμε;

9. Πότε (ώρες της ημέρας-στιγμές) ακούμε συνήθως μουσική;

10. Ποιο είδος μουσικής κυριαρχεί στις μέρες μας και γιατί;

Τα αποτελέσματα ανακοινωθήκαν στο blog που δημιουργήθηκε μαζί με το ολοκληρωμένο με όλα τα ειδή μουσικής που διερευνήθηκαν excel. Τέλος, τα μέλη κάθε ομάδας επέλεξαν από ένα αντιπροσωπευτικό τραγούδι για το ρατσισμό ή/και τη μετανάστευση το οποίο συνέδεσαν με αυτά των μελών των άλλων ομάδων και δημιούργησαν μια playlist που θα ακουστεί μαζί με τα σχόλια τους σε ραδιοφωνική εκπομπή στην ΕΡΑ.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

 

Βασιζόμενοι στα τραγούδια και στους στίχους τους, τα οποία συνέλεξαν οι ομάδες, καταλήξαμε σε ορισμένα συμπεράσματα στα οποία σκοπεύουμε να   αναφερθούμε παρακάτω.

Οι πιο κοινοί προβληματισμοί που διέπουν τους στίχους τραγουδιών διαφόρων ειδών μουσικής του δευτέρου μισού του εικοστού αιώνα μέχρι τις μέρες μας έχουν σχέση με τα εξής θέματα:

·         αγάπη-ανθρώπινες σχέσεις    

·         ανθρώπινα δικαιώματα          

·         πόλεμος          

·         μοναξιά          

·         καταχρήσεις   

·         καθημερινότητα         

·         ρατσισμός      

·         υπαρξιακοί προβληματισμοί  

·         φτώχεια          

·         δικαιοσύνη     

·         καταναλωτισμός         

·         μετανάστευση

·         ανάγκη να αλλάξει ο κόσμος 

·         κριτική απέναντι στη μουσική βιομηχανία     

·         κριτική απέναντι στη  σύγχρονη κοινωνία     

·         πυρηνική καταστροφή            

·         ανεργία           

·         κατάθλιψη-αυτοκτονία           

·         τρέλα-σαδισμός         

·         πολιτική-προπαγάνδα 

·         θρησκεία-ιδεολογία   

·         εκμετάλλευση βία      

·         τιμή-πίστη-αξιοπρέπεια-αγώνας και επιμονή 

·         μαζοποίηση    

·         ενδοοικογενειακή βία             

·         προδοσία        

·         αδιαφορία       

·         επανάσταση

Ως προς τα αποτελέσματα των 70 ερωτηματολογίων που μοιράσθηκαν διαπιστώθηκαν τα εξής:

·         Δημοφιλέστερο είδος είναι η rock μουσική με 24 ψήφους και ακολουθούν το έντεχνο με 8 και η hip-hop με 6.

·         Οι περισσότεροι ακροατές δίνουν κυρίως βάση στη μουσική ενός τραγουδιού με 29 ψήφους, έναντι 22 που ενδιαφέρονται για το συνολικό αποτέλεσμα που δημιουργούν στίχοι και μουσική και 19 που προσέχουν κυρίως τους στίχους.

·         Η δεκαετία της οποίας τα τραγούδια προτιμάμε να ακούμε περισσότερο είναι του 2000 μέχρι σήμερα με 30 ψήφους. Στη δεύτερη θέση είναι το ΄80 με 27 ψήφους και τρίτη το ΄90 με 13 ψήφους.

·         Το δημοφιλέστερο τραγούδι που αντανακλά κάποιον από τους προαναφερθέντες προβληματισμούς κατά την προτίμηση του κόσμου είναι το “Imagine” του John Lennon με 7 ψήφους, το οποίο αναφέρεται στην ανάγκη να αλλάξει ο κόσμος.

·         Στο ερώτημα αν υπάρχουν στίχοι που σε εκφράζουν απόλυτα, με 55 ψήφους υπερισχύει το «Ναι», 13 απάντησαν «Όχι» και 2 «Δεν ξέρω».

·         25 δήλωσαν ότι επιθυμούν τα τραγούδια που ακούν τόσο να εκφράζουν προβληματισμούς όσο και να φτιάχνουν το κέφι, 24 προτιμούν οι στίχοι να αναφέρονται σε προβληματισμούς και οι υπόλοιποι δήλωσαν ότι ακούν μουσική μόνο για να διασκεδάζουν.

·         Σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, η προκατάλειψη των νέων για τα παλιά τραγούδια οφείλεται, πρώτον, στο ότι πιστεύουν ότι τα καινούρια τραγούδια εκφράζουν περισσότερο τους προβληματισμούς τους από ότι τα παλιά και, δεύτερον, στο ότι δεν έχουν ζήσει αυτές τις δεκαετίες για να τα αγαπήσουν.

·         Η διάθεσή μας επηρεάζει το κομμάτι που επιλέγουμε να ακούμε; Με 60 ψήφους υπερισχύει το «Ναι», 7 απάντησαν «Όχι» και 3 «Κάποιες Φορές».

·         Στην ερώτηση «πότε-ποιες ώρες της ημέρας επιλέγουμε να ακούσουμε μουσική», 23 απάντησαν «όλη την ημέρα», 16 «το βράδυ», 14 το πρωί και οι υπόλοιποι «το απόγευμα».

·         Το δημοφιλέστερο είδος μουσικής που πιστεύουν οι περισσότεροι ότι κυριαρχεί στις μέρες μας είναι η ποπ με στίχους χωρίς κάποιο ιδιαίτερο νόημα, ένα χαλαρό είδος που ξεκουράζει, ξεσηκώνει και δημιουργεί κέφι. Κατά τη γνώμη τους είναι το πιο εμπορικό από τα άλλα είδη και κυριαρχεί επειδή είναι θέμα μόδας παρά επειδή έχει μουσική και στίχους που κεντρίζουν τη σκέψη των ανθρώπων.

Από τα ευρήματα της έρευνας και τις απαντήσεις που δόθηκαν στα ερωτηματολόγια προέκυψαν διάφορα θέματα προς συζήτηση και προβληματισμό όπως γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό του πλυθυσμού να ακούει ποπ ή να μη δίνει βάση στους στίχους; Γιατί κυριαρχεί η εμπορική σκηνή αφού οι περισσότεροι αναγνωρίζουν την επιφανειακότητά της; Τέλος, γίνεται ένας καλλιτέχνης που δεν έχει βιώσει κάποια από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν συνάνθρωποί του να γράψει γνήσιους στίχους ή μουσική για αυτά;

ΕΠΙΛΟΓΟΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

"Το να διαπιστώνεις την ενότητα σε ένα σύμπλεγμα φαινομένων, που στην άμεση παρατήρηση φαίνονται εντελώς ξεχωριστά πράγματα είναι ένα θαυμάσιο συναίσθημα”.

Albert Einstein

Στη παρούσα ερευνητική εργασία πραγματευτήκαμε την ομοιογένεια των στίχων των  σημερινών τραγουδιών, καθώς και τη κυριαρχία της pop μουσικής, η οποία λόγω της απώλειας των ουσιαστικών προβληματισμών χειραγωγεί τους νέους κρατώντας τους μακριά από την σκληρή πραγματικότητα. Με κεντρικό άξονα τους στίχους ερευνήσαμε ποια είναι η επίδραση τους στους νέους κι αν οι ίδιοι επιλέγουν να ακούνε τα τραγούδια με κύριο  κριτήριο το περιεχόμενο των στίχων ή της μελωδίας τους. Με έκπληξη, αλλά και με θαυμασμό αντίστοιχο με αυτόν που περιγράφει ο  Einstein, παρατηρήσαμε ότι οι στίχοι σε διαφορετικά είδη μουσικής, ακόμη και από διαφορετικές χρονικές περιόδους και από διαφορετική χώρα προέλευσης έχουν καταπιαστεί με παρόμοιους προβληματισμούς που απασχολούν το σύγχρονο άνθρωπο.

Δυστυχώς, η έρευνα που διεξάχθει απέδειξε σε μεγάλο ποσοστό τα λεγόμενα του Moulton (2012), «Lyrics are a big deal, and we ignore them at our peril. Nonetheless, we DO tend to ignore them”. (Dave Moulton http://www.moultonlabs.com/more/on_the_importance_of_lyrics/P3/) και του Shapiro (2011) “after all, a song is music; and while the sound would be different without the lyrics, the experience shouldn't be any different. There are people who listen to music for the sake of the sound, considering the lyrics as an exterior, an addition, instead as an integral part of the creation”. (Tony Shapiro http://www.articlesbase.com/art-and-entertainment-articles/the-importance-of-lyrics-in-a-song-1767268.html). Η πλειονότητα των ακροατών προτιμούν να δίνουν βάση στη μουσική και όχι στους στίχους ενός κομματιού, προτιμούν να ακούν τραγούδια εμπορικά για να τους φτιάξουν το κέφι, προτιμούν να αποφεύγουν να σκέφτονται όταν ακούν μουσική.

Παρόλα αυτά, επίσης φάνηκε ότι η μουσική, και ιδίως οι στίχοι ενός μεγάλου αριθμού τραγουδιών, επηρεάζονται από τα πολιτικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της εποχής τους, επιβεβαιώνοντας τα λόγια το μουσικού Griffin House: “trying to determine the importance of lyrics in a song, is like trying to determine how important it is to have a heart or a brain to be alive. It’s pretty important” (2010). (Griffin House http://www.americansongwriter.com/2010/07/writer-of-the-week-griffin-house/. Τα τραγούδια, ως μέσο έκφρασης της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως όλες οι τέχνες, δεν μπορούν παρά να αντανακλούν το στίγμα της εποχής τους Ευτυχώς, πολλοί στιχουργοί επιλέγουν να μην ακολουθούν την εύκολη, εμπορική οδό, αλλά να δημιουργούν στίχους που το περιεχόμενό τους διέπεται από τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες των ανθρώπων έτσι ώστε να τους προκαλούν να σκέφτονται και να τους αφυπνίζουν.